“Мен сүйлөшө албайм, апама чалыңызчы” – деп шыбырайт

“Мага юристтин жардамы керек” – деп телефондон шыбыраган үн менен бир аял өзүнүн туулган жылын, аты жөнүн, үйүндөгүлөр тынымсыз зомбулук көрсөтүп жатканын, айткан. 

“Ал акырын, калтырак баскан үнү менен бир нерселерди тынбай сүйлөп жатты, бирок анын кебинин маанисин түшүнүү кыйын болду. Мен суроолорду берип атып араң дегенде анын акыбалы тууралуу маалымат алдым” – дейт Толкун Эргешов, Мамлекет кепилдеген юридикалык жардамды координациялоо борборунун (МКЮЖ КБ) аймак аралык координатору. 

Телефон чалган 2002-жылкы Шарипа (аты өзгөртүлдү),  Ош облусунун, Кара-Суу районунун, Шарк айыл аймагында жашаган балага 2020-жылы декабрда турмушка чыккан экен. Өзү бул кишиге турмушка чыгууну каалабаганын, ата энеси күчкө салып берип коюшкан. Турмушка чыккандан тартып, Шарипа тынымсыз психикалык, денелик зомбулукка кабылып келген, көчөгө чыгууга, телефон колдонууга дээрлик тыйуу салышкан. Абалдан чыгуунун жолун издеп, Интернеттен акысыз юридикалык жардам номурун таап алып, ыңгайлуу учурдан пайдалып телефон чалууга мүмкүнчүлүк тапкан.    

Т.Эргешовдун айтымында, сүйлөшүү учурунда Шарипа, бул номурга кайра чалбоосун аябай өтүнүп, ал чалып жаткан телефон кайыненесиники, ал эми өзүнүн телефону күйөсүндө экенин айтып, ажырашууга жана септи кайтарып алууга жардам бере аласыңарбы деп сураган. 

“Албетте жардам беребиз. Ар бир адам зордук, зомбулуксуз жашоого укуктуу” – деп Т. Эргешов жооп бергенин, ошондой эле 102 номуруна чалып, милицияны чакыруу керектигин айтат. Шарипа “Мен дагы чалам сизге” – деген бойдон кайра чалган жок. Кыздын жашаган жерин аныктоо максатында Т.Эргешов ошол номурга чалса, телефонго эркек киши жооп берген. Кийин дагы ар кандай себептерди айтып чалып, жашаган жерин аныктай алган эмес.     

Бир жумадан кийин Шарипа кайра чалып анын маселесин чечүүгө жардам бере аласыңарбы деп дагы тактады, бирок бөлмөгө кайненем кирип келатат деп телефонду өчүрүп койду.  

Дагы бир жумадан кийин Шарипа кайрадан телефон чалып апасынын аты жөнүн телефон номерин берип, өзүнүн сүйлөшө албасын, апасына байланышып ажырашууга жардам берүүсүн өтүнгөн. 

Толкун Эргешов, ошол замат Шарипанын апасы менен байланышып, МКЮЖ КБнын аймак аралык кеңсесине чакырып, Шарипага үй бүлөөлүк зордук көрсөтүлүп жатканын, тез арада жардам керек экенин атйкан. Эртеси Шарипанын апасы кызын көргөнү кудасынын үйүнө барып, доктурга көргөзөм деген шылтоо менен алып кетип, түз эле координаторго келишкен. Шарипа укуктары тууралуу кенен маалымат алып, квалификациялуу юридикалым жардам алуу боюнча арыз жазган. 

Арыздын негизинде мамлекеттин эсебинен адвокат бергиленген. Адвокаттын жардамы менен Шарипа зомбулук көрсөткөн үй бүлөөдөн толук ажырашып, себин кайтарып алууга да жетишти. 

Шарипанын жолдошу, адвокат менен беттешкенде эле ага карата коюлган баардык шарттарга көнүп, септи толугу менен кайтарып берген. 

Шарипага карата үй бүлөөлүк зомбулук көрсөткөн адамдарды жоопко тартуу боюнча да арыз жазып укугун талашууга болоорун аймактык координатор кенен түшүндүрүп берген. Бирок ал андан ары баруудан баш тарткан. Зомбулук боюнча дагы жоопко тартылышы мүмкүн экенин укканада, жолдошунун  шайманы ого бетер сууп, баарын тынч бүтүрүүгө шашылган.            

Өз укугун талашууда Шарипа, колдо бар мүмкүнчүлүктү пайдаланып, шек алдырбай акырындык менен иш кылган. Юридикалык жардам бере турган номерди таап, ага чалып тактап, өзү ишти бүтүрө албасын билип, апасынын номерин берип кылдат иш жүргүзгөн. Акыры зомбулук көрсөткөн үй бүлөөдөн кутулган.  

“Жакында БУУнун жана ЕБнын "Теңдик нуру" Демилгеси тарабынан уюштурулган аялдарга жана кыздарга карата зомбулукту жоюга багытталган окууларга катышып, зомбулукка кабылгандарга жардам берүүнүн, маектешүүнүн,  ыкмаларын тереңдетип үйрөндүк. Окуудан алган  билим биздин ишибизге жакшы жардам берип жатат.” – дейт Толкун Эргешов – “Ар бир адамдын коопсуздукта жашоого укугу бар. Кимдир бирөө башка бирөөнүн денесин оорутканга, кыйнаганга, каалабаган ишти мажбурлап кылдырганга эч кандай укугу жок экенин ар бир адам билиши керек, жана өзүнүн бактылуу жашоосу үчун күрөшүүсү керек”.